Verplichte paragrafen

Grondbeleid

Inleiding
Deze paragraaf gaat in op de visie, de uitvoering, de resultaten en risico’s van het grondbeleid. De bedragen in deze paragraaf zijn in miljoenen euro’s, tenzij anders aangegeven.

Visie
De visie van de gemeente Helmond op het grondbeleid ligt vast in de Nota Grondbeleid 2024.
De belangrijkste beleidslijn in de nota is dat we kiezen voor regisserend grondbeleid. Bij voorkeur geven we die regie invulling door middel van actieve grondpolitiek. Dat wil zeggen dat de gemeente zelf de gebiedsontwikkeling ter hand neemt. Daar waar actief handelen niet verantwoord is, wordt gekozen voor een faciliterende grondpolitiek. In de nota grondbeleid is een afwegingskader opgenomen aan de hand waarvan per project wordt bepaald welke vorm van grondpolitiek het meest effectief is voor het bereiken van de gemeentelijke doelen en ambities. Indien mogelijk wordt prioriteit gegeven aan projecten binnen de eigen grondexploitaties.

Binnen de grondexploitaties vindt het kostenverhaal plaats door middel van de grondverkopen. Bij faciliterende projecten geldt als uitgangspunt dat het kostenverhaal privaatrechtelijk wordt geregeld via een anterieure overeenkomst.
Mogelijk gaan we in de toekomst nog verkennen of het vragen van financiële bijdragen, bijvoorbeeld voor de evenwichtige samenstelling van de woningbouwvoorraad, bescherming natuurgebieden, aanleg van recreatievoorzieningen en infrastructuur en stedelijke herstructurering wenselijk en haalbaar is. Op dit moment is daarvoor geen capaciteit beschikbaar en schuiven we dit door naar een later moment.

Door middel van een jaarlijks op te stellen Meerjaren Prognose Grondexploitaties (MPG) wordt de raad betrokken bij de inhoud en voortgang op de grondexploitaties. Hiermee krijgt de raad het benodigd inzicht om zijn kaderstellende en controlerende rol op grondexploitaties in te vullen. De MPG biedt op transparante wijze inzicht in de gemeentelijke grondexploitaties inclusief de tussentijdse wijzigingen. Elk jaar wordt in het laatste kwartaal een nieuwe MPG door de raad vastgesteld die dient als basis voor de uitgebreide herziening voor de daaropvolgende jaarrekening. De jaarlijkse uitgebreide herziening van de grondexploitaties bij de jaarrekening is de basis voor de begroting van de daaropvolgende jaren.

Uitvoering
De gemeente zet haar grondbeleid als middel in om bestuurlijke ambities en beleidsdoelstellingen op het gebied van o.a. wonen, economie en duurzaamheid te realiseren.
Begin 2026 wordt gewerkt aan 22 grondexploitaties. In de 2 e helft van 2026 worden nog 2 nieuwe grondexploitaties geopend voor Woonzorgzone Helmond Oost en bedrijventerrein Varenschut Noord. De geboekte kosten op de eerder beschikbaar gestelde tijdelijke voorbereidingskredieten voor deze 2 nieuwe grondexploitaties worden ingebracht in de nieuwe grondexploitaties en de tijdelijke voorbereidingskredieten worden daarna op € 0 afgesloten.

De overige lopende tijdelijke voorbereidingskredieten zijn de Vlisco, Gebiedsontwikkeling Houtsdonk en de Ontwikkeling fase 2 Braak waarvan mogelijk ook een gedeelte wordt ontwikkeld voor woningbouw. Vooralsnog wordt niet voorzien dat we op deze gebieden een langere looptijd nodig hebben dan 5 jaar. Maar de netcongestie kan hierin wel een rol gaan spelen. Mocht een langere periode dan 5 jaar nodig zijn dan zal hiervoor een voorziening gevormd moeten worden.

In 2026 is een nieuwe prioritering gemaakt voor projecten fysieke ruimte. In de planningen op de lopende grondexploitaties en tijdelijke voorbereidingskredieten is hiermee rekening gehouden. Met betrekking tot netcongestie heerst nog veel onduidelijkheid. Zolang er geen nieuwe informatie bekend is, houden we vast aan de planning zoals die bij de jaarrekening 2025 is opgesteld.

De (financiële) gegevens in deze paragraaf zijn gebaseerd op de laatste uitgebreide herziening van de 22 lopende grondexploitaties bij de jaarrekening 2025 en daarmee dus ook op de standpunten die daarbij zijn gehanteerd met betrekking tot de netcongestie.
De beoogde nieuwe begroting voor het plandeel Brandevoort 2 Noord (het gebied boven het spoor) is hierin nog niet verwerkt. Eind 2026 wordt een nieuwe grondexploitatie vastgesteld voor het plandeel Brandevoort 2 Noord onder de projectnaam “Nieuw Brandevoort”. Feitelijk is dit een actualisering van de oude grondexploitatie.

In de 1e berap van 2027 zal een actualisatie van de begroting 2027 plaatsvinden op basis van de uitgebreide herziening van de grondexploitaties bij de jaarrekening 2026. Daarbij zullen de effecten van het bovenstaande voor zover mogelijk worden verwerkt.

Risico’s
Om de risico’s te beperken zijn de volgende maatregelen getroffen:

  • Er zijn overeenkomsten gesloten voor afname van een aanzienlijk deel van de grond voor projectmatige bouw.
  • De nog te bouwen woningen passen binnen de woningbouwtaakstelling van de provincie c.q. rijk.
  • De indexering van de opbrengsten passen we toe in de eerste 10 jaar. Na 10 jaar worden de opbrengsten niet meer verder geïndexeerd.
  • Er is een voorziening getroffen voor het verwachte verlies op eindwaarde.
  • Bij de bepaling van het weerstandsvermogen van het grondbedrijf is rekening gehouden met tegenvallende scenario’s op kostenontwikkeling, rentestijging, planproductie en opbrengstenstijging.
  • Bij de bepaling van het weerstandsvermogen van het grondbedrijf is ook rekening gehouden met mogelijke financiële gevolgen van nieuwe ontwikkelingen op Nieuw Brandevoort en Automotive Campus. Daarnaast is ook rekening gehouden met kansen die zich aandienen voor een financiële bijdrage van het Rijk voor de realisatie van de schaalsprong in het centrumgebied.

Herziening grondexploitaties
Volgens de BBV voorschriften moet jaarlijks een uitgebreide herziening van alle grondexploitaties plaatsvinden. Met de vaststelling door de raad van de actualisering van de grondexploitaties bij de jaarrekening 2025 zijn ook de grondexploitatiebegrotingen voor de resterende looptijd vastgesteld. De afzonderlijke jaarschijven voor de resterende looptijd (en dus ook de jaarschijf 2027) liggen daarmee in principe vast tot aan de nieuwe uitgebreide herziening van de grondexploitaties bij de jaarrekening 2026. De looptijd en planning van de grondexploitaties is gebaseerd op de beste inschatting. Voor de inhoud en voortgang op de afzonderlijke grondexploitaties wordt verwezen naar de MPG 2025, dat als basis heeft gediend voor de jaarrekening 2025 en daarmee dus ook de begroting 2027.

Grondbedrijf
Jaarlijks actualiseert het college naast de grondexploitaties ook de risicoanalyse. Het college rapporteert hierover in de paragraaf weerstandsvermogen. De risicoanalyse wordt opnieuw geactualiseerd bij de herziening van de grondexploitaties bij de jaarrekening 2026.
Het geheel van alle grondexploitaties met de reserve en voorziening, die daarmee samenhangen, noemen we samen het grondbedrijf. Het hiernavolgende figuur laat de financiële stromen binnen het grondbedrijf zien (de cijfers zijn gebaseerd op de laatste herziening van de grondexploitaties en de risicoanalyse bij de jaarrekening 2025).

In de jaarrekening 2025 is onderstaande figuur ook opgenomen met daarin de cijfers van het financieel resultaat op basis van eindwaarde.

Parameters
Het rentepercentage heeft een wettelijke grondslag. In de nieuwe notitie grondexploitatie van de commissie BBV is bepaald dat voor de rentetoerekening aan het grondbedrijf voortaan gerekend moet worden met de renteomslag.
De overige parameters worden feitelijk door de marktwerking bepaald. Voor de bepaling van de overige parameters wordt jaarlijks een advies opgehaald bij deskundigen (taxateurs, metafoor etc). De grondprijzen in de grondexploitatieberekeningen zijn gebaseerd op het grondprijzenbesluit 2026, daarom is indexering in 2026 niet nodig. De indexeringen voor latere jaren zijn in onderstaande tabel opgenomen.
Bij de actualisatie van de grondexploitaties bij de jaarrekening 2025 zijn de volgende parameters gebruikt voor de kosten en opbrengsten.

Parameter kosten

Uitgangpunt

Parameter opbrengsten

Uitgangpunt

Prijspeildatum

1.1.2026

Prijspeildatum

1.1.2026

Rente

1%

Grondverkopen sociale huur

0%

Grondverwerving

Grondverkopen middenhuur en betaalbare koop

- 2026

7%

- 2027

4%

- 2027 en 2028

4%

- 2028

3%

- 2029 en later

2%

- 2029 en later

2%

Civiele en overige kosten

Grondverkopen vrije sector

- 2026 en 2027

4%

- 2027

5%

- 2028

3%

- 2028

4%

- 2029 en later

2%

- 2029 en later

2%

Plankosten

Grondverkopen bedrijventerrein

- 2026

5%

- 2027 en 2028

3%

- 2027

4%

- 2029 en later

2%

- 2028

3%

Overige opbrengsten

- 2029 en later

2%

- 2026 en later

2%

Boekwaarde
Bij gebiedsontwikkelingen gaat de kost voor de baat uit. Dit wil zeggen dat voorinvesteringen in het gebied nodig zijn, voordat opbrengsten door gronduitgifte gerealiseerd worden. Het figuur hierna laat de prognose zien van kosten, opbrengsten en het verloop van de boekwaarde van alle grondexploitaties (gebaseerd op de jaarrekening 2025).



Winstneming
BBV schrijft de POC-methode (percentage of completion) voor. Dit betekent dat naar rato van voortgang (tussentijdse) winst genomen wordt.
Om een inschatting te doen van de mogelijk in de komende jaren tussentijds te nemen winst op de winstgevende grondexploitaties werd altijd de volgende pragmatische methode gehanteerd:
De verwachte eindwaardes op winstgevende grondexploitaties zoals die bij de jaarrekening 2025 zijn bepaald worden pondsgewijs verdeeld over de restantperiode van de betreffende grondexploitaties.

In totaal is de verwachte winst op eindwaarde volgens de cijfers van de jaarrekening 2025 afgerond
€ 45,6 miljoen. Deze verwachte winst is echter voor een groot gedeelte nog gebaseerd op het oude plan voor Brandevoort 2 Noordelijk gedeelte (positief 16,9 miljoen). Zoals eerder in deze paragraaf aangegeven wordt in 2026 een nieuwe grondexploitatie geopend voor dit gebied en het verwacht eindresultaat van de nieuwe grondexploitatie zal naar verwachting negatief zijn.
Daarnaast geldt dat de meeste overige winstgevende grondexploitaties bedrijventerreinen zijn waarvan de verwachte einddatum pas na 2040 ligt. De feitelijke winstnemingen zullen dan ook pas grotendeels na 2040 plaatsvinden omdat naar verwachting niet eerder grond wordt afgenomen. Een pondsgewijze verdeling van de winstneming over de restant looptijd zou daarmee een vertekend beeld geven.

Alleen voor de overige 3 winstgevende grondexploitaties (Brandevoort 2 Zuid, Houtsdonk fase 1a en Ruusbroeclaan) zijn binnen afzienbare termijn winstnemingen te verwachten. Op basis van de verwachte realisatie van de grondverkopen in deze 3 grondexploitaties kan de volgende globale inschatting gemaakt worden:

Na 2040 worden dan nog winstnemingen verwacht op de winstgevende grondexploitaties voor bedrijventerreinen. De totale verwachte winst op deze bedrijventerreinen is € 12,2 miljoen.

Op de grondexploitatie Restexploitaties wordt nog een winst verwacht van € 4,3 miljoen. Elk jaar wordt het saldo van de gemaakte kosten en opbrengsten op deze grondexploitatie meegenomen bij het jaarrekening resultaat. Er wordt dus geen POC-methode toegepast op deze grondexploitatie. Mocht zich dus onverhoopt een gegadigde voor 1 van de terreinen aanbieden dan kan incidenteel tussentijds nog winst worden genomen op deze grondexploitatie. De verwachting is echter dat ook de meeste van deze terreinen pas na 2040 verkocht zullen worden in verband met de netcongestie. In 2026 is inmiddels wel 1 terrein verkocht, dus de verwachting is dat in 2026 een positief resultaat geboekt zal worden op deze grondexploitatie.

Actuele prognose van de resultaten

Bij de meest recente herziening van de grondexploitaties bij de jaarrekening 2025 zijn de verwachte looptijden en eindresultaten bepaald. In de volgende tabel zijn die zichtbaar gemaakt:

(bedragen x 1.000 / - is negatief)

jaarrekening 2025

Eindwaarde

Complex

Boekwaarde ultimo 2025

Verwachte einddatum
1 januari

Verwachte winst

Verwacht verlies

Woongebieden

Brandevoort 2

140.895

2041

21.486

-

Dijksestraat

64

2028

-

46

Ehad Engelseweg

7.443

2035

-

4.601

Houtsdonk fase 1a

172

2032

6.768

-

Lobke

-1.327

2028

-

90

Ruusbroeclaan

646

2029

759

147.892

29.012

4.738

Saneringsgebieden

Cacaofabriek eo

2.395

2029

-

3.364

Centrum

9.459

2031

-

11.818

Districtsbureau Politie

363

2027

-

1.289

Goorloopzone Noord

3.269

2029

-

3.131

Mierloseweg 210 tm 232

2.008

2029

-

723

Piet Blomplein

1.120

2031

-

3.072

Pleinen Heistraat

1.210

2027

-

1.192

Suytkade

21.003

2031

-

20.951

40.827

-

45.541

Industriegebieden

Automotive Campus

10.059

2045

-

2.112

Bedrijvenpark Schooten

78

2041

788

-

BZOB

1.523

2041

3.643

-

De Weijer Oost

1.675

2043

3.952

-

Rietbeemd

2.213

2043

-

1.965

Rijpelberg bedrijventerrein

-1.338

2043

3.834

-

Spiro Chruchilllaan Franke

2.071

2028

-

1.322

16.281

12.216

5.399

Overige gebieden

Restexploitaties

-

2043

4.310

-

0

4.310

-

Totaal BIE

205.000

45.539

55.677

Gronduitgifte
Woningen.
De prognoses van de grondverkopen met fasering voor de komende jaren staan in de figuur hieronder (stand jaarrekening 2025). Onderstaande aantallen zijn uit de lopende grondexploitaties voor woongebieden en saneringsgebieden, met uitzondering van Brandevoort 2 plandeel “Nieuw Brandevoort” (zie eerder in deze paragraaf).

Bedrijventerreinen
De uitgifte op bedrijventerreinen is in verband met de netcongestie grotendeels na 2040 gefaseerd. Er worden de komende jaren mogelijk wel nog een aantal kavels voor bedrijventerreinen uitgegeven maar de meeste bedrijfskavels schuiven door tot na 2040. Dit betekent dat de boekwaarde op bedrijventerreinen de komende jaren slechts in geringe mate zal dalen. Begin 2026 is inmiddels 1 kavel verkocht op de grondexploitatie Restexploitaties.
In totaal is nog ruim ca. 9 ha bedrijventerrein beschikbaar tegen de marktwaarde volgens het grondprijzenbesluit 2026. Op sommige grondexploitaties zijn nog meer hectaren grond beschikbaar maar die hebben om uiteenlopende redenen vooralsnog een lagere opbrengstwaarde (bijvoorbeeld landbouwwaarde), in afwachting van verdere ontwikkeling.
Op het plandeel Nieuw Brandevoort wordt ook een bedrijventerrein voorzien. Dit gebied is nu, net als bij de prognose van de woningen, niet meegenomen in deze opsomming.

Facilitair grondbeleid
Naast de eigen grondexploitaties faciliteert de gemeente ontwikkelingen van private ontwikkelaars als deze bijdragen aan de gemeentelijke doelstellingen. Voorbeelden hiervan zijn de woningbouwprojecten Weverspoort en Oostende.

Gemeenten zijn verplicht hun kosten te verhalen en doen dit bij voorkeur met een anterieure overeenkomst. De private ontwikkelaar vergoedt de gemeente de kosten die zij maakt om de ontwikkeling mogelijk te maken. Denk hierbij aan ambtelijke inzet (plankosten) en aanpassingen in het openbaar gebied. Veelal bevat de anterieure overeenkomst een vast bedrag voor het kostenverhaal. Het is vervolgens aan de gemeente om de kosten binnen dit budget te houden. Op dit moment hebben we 28 lopende overeenkomsten met marktpartijen en daarnaast zijn nog een aantal trajecten opgestart waarvoor naar verwachting nieuwe anterieure overeenkomsten gesloten gaan worden.

Deze pagina is gebouwd op 11/16/2026 16:42:47 met de export van 11/16/2026 16:39:23