In deze paragraaf leggen we uit welke ontwikkelingen hebben geleid tot aanvullende, beschikbare bestedingsruimte voor de (meerjaren)begroting 2027-2030.
Wijzigingen in de omvang en verdeling van het gemeentefonds
Het gemeentefonds is de belangrijkste inkomstenbron van gemeenten. Drie keer per jaar – in mei, september en december – ontvangen gemeenten informatie over wijzigingen in de omvang en verdeling van het gemeentefonds. Het bijgesteld meerjarenperspectief voor de begroting 2027-2030 bevat het effect van de september- en decembercirculaire 2025 en de meicirculaire 2026 op de bestedingsruimte.
(bedragen x € 1.000 / - is negatief) | ||||
Beschikbare ruimte gemeentefondsuitkering | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|
Beschikbare ruimte gemeentefondsuikering septembercirculaire 2025 | -451 | -462 | -513 | -1.359 |
Beschikbare ruimte gemeentefondsuikering decembercirculaire 2025 | 603 | 559 | 578 | 599 |
Beschikbare ruimte gemeentefondsuikering meicirculaire 2026 | 1.269 | 1.890 | 1.061 | 4.107 |
Totaal beschikbare ruimte gemeentefonds | 1.421 | 1.987 | 1.126 | 3.347 |
Bijstelling prognose ruimte onder plafond BCF | -300 | -300 | -300 | -300 |
Beschikbare ruimte begroting 2027-2030 | 1.121 | 1.687 | 826 | 3.047 |
De wijzigingen in de gemeentefondsuitkering leiden tot beperkte bestedingsruimte
In de gemeentefondscirculaires die we hebben ontvangen sinds de vaststelling van de begroting 2026-2029 is het effect van de wijzigingen op de ruimte, onderaan de streep, beperkt positief. We zien een fluctuerend beeld waarbij de ruimte in 2027 toeneemt met € 1,4 miljoen oplopend naar bijna € 2 miljoen in 2028. In 2029 beperkt de toename zich tot € 1,1 miljoen waarna deze in 2030 weer oploopt naar € 3,3 miljoen. Het meest gunstige effect komt door de wijzigingen in de meicirculaire 2026. Een toelichting op deze wijzigingen is na te lezen in raadsinformatiebrief 2026-093 over de gevolgen van de meicirculaire 2026.
Bijstelling prognose ruimte onder plafond Btw-compensatiefonds (BCF)
De meicirculaire 2026 heeft ook een negatief neveneffect op de ruimte van de begroting. We hebben de begrote ruimte door de verwachte bate vanwege de onderuitnutting van het BCF moeten verlagen met € 0,3 miljoen. Dit effect op de structurele begrotingsruimte volgt uit de afrekening 2025 van de ruimte onder het BCF-plafond. De provinciale toezichthouder staat toe dat wij in onze meerjarenbegroting structureel rekening mogen houden met de ruimte vanuit de (toekomstige) onderbesteding op het BCF. Dit bedrag mag maximaal de meest recente afrekening bedragen. Wij hielden in onze begroting, volgens de meest recente afrekening van het BCF, rekening met € 1,6 miljoen. Dit bedrag moeten we nu verlagen met € 0,3 miljoen naar € 1,3 miljoen. Dit is gelijk aan de afrekening 2025.
Taakgebonden wijzigingen en wijzigingen decentralisatie- en integratie-uitkeringen
De gemeentefondscirculaires bevatten naast wijzigingen voor de algemene bestedingsruimte ook specifieke wijzigingen. Dit zijn de taakgebonden wijzigingen en de wijzigingen voor de decentralisatie- en integratie-uitkeringen. Ons beleid voor deze specifieke wijzigingen is dat we deze budgettair, 1-op-1, verrekenen met het beleidsterrein waar de wijzigingen betrekking op hebben.
De wijzigingen uit de september- en decembercirculaire 2025 zijn al structureel verwerkt in de begroting. De wijzigingen uit de meicirculaire 2026 voor de jaren 2027-2030 hebben we verwerkt in deze begroting. Een inhoudelijke toelichting op deze wijzigingen is ook na te lezen in RIB 2026-093.
(bedragen x € 1.000 / - is negatief) | |||||
Prog. | Taakgebonden wijzigingen | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|---|
1 | Weeffout' Jeugdzorg | -69 | -70 | -72 | -74 |
1 | Huishoudelijke hulp uit de Wmo | -8.315 | -8.657 | ||
1 | Wet op de lijkbezorging | 17 | |||
1 | Kinderopvang pleegouders | 60 | |||
1 | Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo | 1.286 | |||
1 | Vangnetregeling huishoudelijke hulp uit de Wmo | 2.482 | 2.584 | ||
1 | Wet handhaving sociale zekerheid | 12 | 12 | 13 | 13 |
Totaal taakgebonden wijzigingen | 1.306 | -58 | -5.892 | -6.134 | |
(bedragen x € 1.000 / - is negatief) | |||||
Prog. | Decentralisatie-uitkeringen | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
1 | Armoedebestrijiding kinderen | -12 | -12 | -12 | -12 |
1 | Gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen | 13 | |||
1 | Maatschappelijke opvang en OGGz (DU) | -24 | -24 | -24 | -24 |
1 | Re-integratiedienstverlening gericht op jongeren | 189 | 243 | 296 | 365 |
Totaal wijzigingen decentralisatie-uitkeringen | 166 | 207 | 260 | 329 | |
(bedragen x € 1.000 / - is negatief) | |||||
Prog. | Integratie-uitkeringen | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
1 | Beschermd wonen | 786 | 786 | 786 | 786 |
1 | Participatie - Wsw | 781 | 635 | 607 | 751 |
1 | Participatie - beschut werk | -336 | -647 | -1.066 | -1.137 |
1 | Participatie - sociale infrastructuur | 7 | 6 | 6 | 6 |
Totaal wijzigingen Integratie-uitkeringen | 1.238 | 780 | 333 | 406 | |
Stelposten eigen bijdrage jeugdzorg en sturen op verkorten trajectduur jeugdzorg
In de meicirculaire 2025 heeft het Rijk een financieel voorschot genomen op mogelijke maatregelen om het jeugdzorgstelsel te beheersen door een uitname te doen uit het gemeentefonds voor:
- Eigen bijdrage jeugdzorg;
- Sturen op trajectduur jeugdzorg.
De provincie staat in haar rol als toezichthouder toe dat gemeenten beide posten budgettair neutraal in hun begroting verwerken door een stelpost op te nemen. In de begroting hadden we deze posten al verwerkt voor de jaren 2028 en 2029. In de begroting 2027 verwerken we deze posten ook voor 2030. Dit levert de begroting in 2030 ongeveer € 2,1 miljoen op. Wij gaan er van uit dat het Rijk haar afspraken ten aanzien van de maatregelen nakomt en ook zorgt voor een passende financiële oplossing voor gemeenten.
Financiële ruimte begroting
Eerder in dit hoofdstuk hebben we aangegeven dat we financiële ruimte in de begroting hebben benut voor het sluitend krijgen van de begroting. Deze ruimte bestaat uit zowel structurele als incidentele middelen. In het overzicht hieronder ziet u om welke budgetten het gaat. Een toelichting op de afzonderlijke budgetten leest u in de betreffende programmahoofdstukken.
(Bedragen x € 1.000 / - is negatief) | |||||
Financiële ruimte begroting | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | I/S |
|---|---|---|---|---|---|
Onderuitputting budgetten Sociaal Domein | 800 | 800 | 800 | 800 | S |
Lagere kosten door nieuwe energie-overeenkomst zwembad | 200 | 200 | 200 | 200 | S |
Totaal programma 1: Meedoen, rondkomen, vooruitkomen | 1.000 | 1.000 | 1.000 | 1.000 | |
Aanpassing rentepercentage erfpachtovereenkomst | 600 | 600 | 600 | 600 | S |
Verlagen budget bijdrage BSD vanwege verwachte ontbinding eind 2026 | 145 | 145 | 145 | - | I |
Hogere opbrengsten Buitenreclame na aanbesteding | 100 | 100 | 100 | 100 | S |
Opbrengsten houtkap | 75 | 75 | 75 | 75 | S |
Totaal programma 2: Duurzaam en Leefbaar | 920 | 920 | 920 | 775 | |
Vrijval bestemmingsreserve High Tech Automotive Campus | 132 | - | - | - | I |
Onderuitputting budgetten Onderwijs en arbeidsmarkt | 146 | 146 | 146 | 146 | S |
Ophoging toeristen- en verblijfsbelasting | 300 | 300 | 300 | 300 | S |
Totaal programma 3: Economisch vitaal en aantrekkelijk | 578 | 446 | 446 | 446 | |
Verlaging kapitaallastenbudget vanwege actualiseren uitgavenplanning | 3.000 | 1.000 | 1.000 | 1.000 | S |
Verlagen budget onvoorzien | 100 | 100 | 100 | 100 | S |
Verlagen budget rentelasten | 1.050 | I | |||
Verlaging stelpost gemeentefonds | 1.200 | 1.200 | 1.200 | 1.200 | S |
Verlagen omvang dekkingsreserve kapitaallasten vanwege vrije ruimte | 848 | I | |||
Gedeeltelijke verlaging formatie | 368 | 368 | 368 | 368 | S |
Harmoniseren inhuurbudgetten | 210 | 210 | 210 | 210 | S |
Vrijval budget voor ingroei ombuigingsmaatregelen toevoegen aan algemene reserve | 1.880 | ||||
Vrijval budget voor ingroei ombuigingsmaatregelen toevoegen aan algemene reserve | -1.880 | ||||
Totaal algemene dekkingsmiddelen | 6.776 | 2.878 | 2.878 | 2.878 | |
Totaal | 9.274 | 5.244 | 5.244 | 5.099 | |
