Onder het financiële risicoprofiel van de gemeente Helmond verstaan wij de volgende risico’s:
- Het renterisico (vlottende en vaste schuld);
- Het kredietrisico en garantstellingen.
Renterisico vlottende schuld – kasgeldlimiet
Gemeenten lenen soms voor een korte periode geld om tijdelijke kastekorten op te vangen. Dit noemen we kortlopende financiering of vlottende schuld. Omdat de rente op deze leningen regelmatig wijzigt, is er sprake van renterisico.
De Wet financiering decentrale overheden (Fido) stelt een grens aan de hoeveelheid kortlopende leningen die een gemeente mag aangaan. Deze grens noemen we de kasgeldlimiet. Voor 2027 bedraagt de kasgeldlimiet 8,5% van het begrotingstotaal van € 502 miljoen. Voor de gemeente Helmond is dit € 42,7 miljoen.
De kasgeldlimiet mag maximaal drie opeenvolgende kwartalen worden overschreden. Wanneer dit het geval is, nemen we maatregelen om de financieringspositie weer binnen de wettelijke norm te brengen. Bijvoorbeeld door een deel van de kortlopende schuld om te zetten in een langlopende lening.
Binnen de wettelijke grenzen streven wij ernaar de financieringsbehoefte zoveel mogelijk met kortlopende leningen te financieren. Kortlopende financiering kent doorgaans een lagere rente dan langlopende financiering, waardoor de rentelasten worden beperkt. Daarbij bewaken wij voortdurend de liquiditeitspositie en de ontwikkeling van de rente.
Renterisico vaste schuld – renterisiconorm
De gemeente loopt een renterisico wanneer langlopende leningen aflopen of wanneer de rentevaste periode van een lening eindigt. Als de marktrente op dat moment hoger is, nemen de rentelasten toe.
De Wet Fido beperkt dit risico met de renterisiconorm. Deze norm bepaalt hoeveel langlopende leningen we per jaar maximaal mogen herfinancieren of opnieuw van rente mogen voorzien. De norm bedraagt 20% van het begrotingstotaal. Voor de gemeente Helmond is dit € 100,5 miljoen.
Om renterisico’s te beperken, spreiden wij de looptijden van onze leningen over meerdere jaren. Hierdoor voorkomen we dat een groot deel van de leningenportefeuille in hetzelfde jaar moet worden geherfinancierd of een renteherziening krijgt. Zo blijven de rentelasten beter voorspelbaar en beperken we de financiële risico’s.
In de tabel hieronder is de renterisiconorm inclusief ruimte weergegeven.
(bedragen x € 1.000) | ||||
Staat E langlopende geldleningen | jaar 2027 | jaar 2028 | jaar 2029 | jaar 2030 |
Renteherziening | 5,0 | 1,6 | - | - |
Aflossingen | 2,5 | 2,5 | 2,5 | 2,5 |
Totaal risico | 7,5 | 4,1 | 2,5 | 2,5 |
renterisiconorm | 100,5 | 100,5 | 100,5 | 100,5 |
ruimte onder renterisiconorm | 93,0 | 96,4 | 98,0 | 98,0 |
Uit de tabel blijkt dat de gemeente Helmond in 2027 ruim binnen de renterisiconorm blijft. Daarmee is het risico dat een groot deel van de leningenportefeuille in één jaar tegen een hogere rente moet worden geherfinancierd beperkt.
Kredietrisico
De gemeente loopt een kredietrisico wanneer zij geld uitleent of financiële garanties verstrekt aan andere partijen. Dit risico ontstaat als die partij haar verplichtingen niet of niet volledig kan nakomen. De gemeente kan hierdoor geld verliezen.
Het besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) verplicht ons om de financiële risico’s in beeld te brengen. Ook moeten we aangeven hoe we deze risico’s beperken. De Wet Fido stelt daarnaast regels voor het uitzetten van geld. Zo mogen we uitsluitend geld uitzetten voor de uitoefening van onze publieke taak. Deze regels helpen ons om zorgvuldig om te gaan met leningen en garanties. We volgen hierbij het Leningen- en garantiebeleid gemeente Helmond.
We beoordelen elke aanvraag voor een lening of garantie zorgvuldig. We kijken onder andere of er voor de betreffende sector een waarborgfonds is. Een waarborgfonds beperkt ons risico. Het fonds neemt een deel van de financiële verplichtingen over als een organisatie haar verplichtingen niet kan nakomen.
In onderstaande tabel is een overzicht van de verstrekte leningen en afgegeven garanties opgenomen:
Bedragen x € 1 miljoen | |||
Stand | Stand | Raming | |
Geldleningen u/g | 1-1-2025 | 1-1-2026 | 1-1-2027 |
woningbouwcorporaties | 1,8 | 0 | 0 |
verpleeg/verzorgingshuizen | 25,6 | 33,9 | 41,8 |
overige | 1,1 | 1 | 0,8 |
totaal geldleningen u/g | 28,5 | 34,9 | 42,6 |
Waarborgen en huurgaranties | |||
gewaarborgde leningen netto risico bedrag | 54,1 | 40,7 | 38,4 |
Huurgaranties | 0 | 0 | 0 |
Totaal waarborg huurgaranties | 54,1 | 40,7 | 38,4 |
Totaal | 82,6 | 75,6 | 81 |
We zien dat de totaal uitstaande leningen stijgt ten opzichte van 2026. Bij het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn) zien we dat de leningen stijgen. Onder dit fonds vallen de startersleningen, duurzaamheidsleningen en blijversleningen. De leningen in de categorie 'overig' dalen juist. De afgelopen jaren zijn in deze categorie geen nieuwe leningen meer verstrekt en de bestaande leningen worden periodiek afgelost.
De gewaarborgde leningen zijn in totaal juist gedaald. Dit komt onder andere doordat op bestaande leningen is afgelost en minder nieuwe garantstellingen zijn verstrekt. Daarnaast zijn er geen huurgaranties afgegeven.
Achtervang WSW
Het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) helpt woningcorporaties bij het aantrekken van leningen voor sociale woningbouw. Hierdoor kunnen woningcorporaties onder gunstige voorwaarden financiering aantrekken voor investeringen in sociale huurwoningen.
De gemeente loopt als achtervanger een beperkt financieel risico. De gemeente kan alleen in een uitzonderlijke situatie worden aangesproken, wanneer een woningcorporatie niet aan haar financiële verplichtingen kan voldoen en de beschikbare middelen binnen het borgstelsel onvoldoende zijn om de verplichtingen op te vangen. De gemeente staat daarmee niet rechtstreeks garant voor de leningen van woningcorporaties.
Het WSW beoordeelt en monitort de financiële positie van woningcorporaties en neemt maatregelen wanneer de financiële risico’s toenemen. Hierdoor is de kans dat de gemeente daadwerkelijk financieel wordt aangesproken zeer beperkt. De gemeente monitort haar achtervangpositie en volgt de ontwikkelingen rondom het WSW.
In onderstaande tabel is de omvang weergegeven van de leningen waarvoor de gemeente Helmond achtervang biedt.
Bedragen x € 1 miljoen | 1-1-2025 | 1-1-2026 | 1-1-2027 |
|---|---|---|---|
Achtervang via W.S.W. | 573,1 | 612,9 | 629,5 |
