Leefomgeving & Milieu
Wat willen we bereiken
Voor de beoogde kwaliteitssprong is een aantrekkelijke, groene woon- en leefomgeving essentieel. We zetten daarom in op zoveel mogelijk groen in en om de stad, verdeeld over de wijken. We werken zowel aan een grofmazige groenstructuur met grotere ecologische verbindingen als aan een fijnmazige groenstructuur met groen en waterstructuren in de wijken. De insteek is dat het groen en water op een schaal en van een kwaliteit is die nodig is om het recreatief en ecologisch te laten functioneren. Ook werken we aan betere zichtbaarheid en het beter kunnen beleven van de natuur in en om de stad. Hiervoor zetten we in op het verbinden en verweven van stad en natuur.
Doelen
- De kanaalzones van de Zuid-Willemsvaart en de Nieuwe Zuid-Willemsvaart zijn groene en toegankelijke recreatieve verbindingen tussen stad en buitengebied (2029).
- Landschapspark Kloostereind is goed zichtbaar en toegankelijk en de cultuurhistorische en belevingswaarden zijn versterkt (2029).
- Er zijn sterke economische (hoofd)verbindingen rondom de beekdalen van de Aa, de Goorloop en de Bakelse Aa met versterkte cultuurhistorische en/of recreatieve waarden (2029).
- Recreatiegebied Berkendonk heeft meerwaarde voor de stad door de daar aanwezige natuur, de beschikbare ruimte voor de grotere evenementen en de aanwezige recreatieve voorzieningen en activiteiten (2029).
Wat gaan we daarvoor doen
Beoogde resultaten in 2027
- De samenwerkingsovereenkomst voor de beekdalontwikkeling van de Goorloop is vastgesteld, het inrichtingsplan voor het noordelijk deel van de Goorloop is opgeleverd en de uitvoering van de versterking van het zuidelijk deel van de Goorloop is gestart.
- Binnen Landschapspark Kloostereind zijn waardevolle gronden verworven ten behoeve van landschap, cultuurhistorie en recreatie. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan het Meerjarenuitvoeringsprogramma 2025-2030.
- De eerste fase van de ontwikkeling van recreatiegebied Berkendonk is uitgevoerd, inclusief natuurontwikkeling, recreatieve infrastructuur, landschappelijke inrichting en voorzieningen voor recreatie en evenementen.
- De ontwerpstudie voor de resterende deelgebieden van de Stadse Aa is afgerond en biedt een kader voor de verdere uitvoering van de beekdalontwikkeling.
- Het ontwikkelperspectief voor de Kanaalzone is vastgesteld en vormt de basis voor toekomstige ontwikkelingen in het gebied.
Accenten in 2027 binnen de reguliere taakuitvoering
In 2027 leggen we binnen de reguliere werkzaamheden de volgende accenten:
- We actualiseren de beleidsregel kwaliteitsverbetering landschap. Deze richten we zo in dat maatregelen om te vergroenen, landen op plek waar de ontwikkeling plaats vindt. Dit heeft meerwaarde voor de groenblauwe structuren in de wijken en het versterkt de aanwezige natuurwaarden.
Accenten in 2027 binnen samenwerkingen en bij verbonden partijen
Metropoolregio Eindhoven
We werken aan het verder positioneren van het Van Gogh Nationaal Park (VGNP). Door de ligging van Helmond zijn er ook economische kansen. Binnen de MRE werken we ook aan de ontwikkeling van een samenhangend groen-blauw netwerk, met brede welvaart als uitgangspunt. Hiervoor is het programma Vitale Groene Leefomgeving opgezet, dat zich richt op het versterken van natuur, water, landschap en een gezonde leefomgeving. Onderdeel van deze integrale aanpak is het onderzoeken en stimuleren van mogelijkheden voor biobased telen. Het doel hiervan is om te komen tot een duurzamer en toekomstbestendiger systeem, waarbij grondstoffen regionaal worden geproduceerd en afgezet.
Stedelijk Gebied Eindhoven
Eind 2026/ begin 2027 wordt een uitvoeringsagenda Ontwikkeling Groenblauwe Structuren vastgesteld. Hierin worden project- en procesafspraken gemaakt, waarbij ook waterschappen, terreinbeheerders en provincie worden betrokken. Dit zal een combinatie zijn van concrete groenblauwe projecten die we gezamenlijk uitvoeren en procesafspraken. De procesafspraken leiden op termijn tot aanvullende uitvoeringsprojecten. Denk aan een verkenning naar ontbrekende noodzakelijke groenblauwe schakels, inventarisatie van meekoppelkansen in lopende en aanstaande projecten voor bijvoorbeeld natuurontwikkeling, waterberging of herontwikkeling, of een verkenning naar de toekomstige kwantitatieve behoefte aan recreatieve uitloopgebieden. Op basis van de uitvoeringsagenda pakken we jaarlijks een aantal groenblauwe projecten op.
Van Gogh Nationaal Park
We benutten de bestaande governance van het VGNP om onze doelen binnen de bestaande groene gebiedsontwikkelingen zoals het Beekdal Goorloop, Landschapspark Kloostereind, Recreatiegebied Berkendonk te realiseren. De focus ligt op het versterken van de groenblauwe structuren met recreatieve en cultuurhistorische meerwaarde. Zo sluiten we concreet aan bij het ontwikkelperspectief Van Gogh Nationaal Park.
Klimaatadaptatie
Wat willen we bereiken
Om goed om te kunnen gaan met de gevolgen van klimaatverandering, is er de noodzaak om de stad zó in te richten dat weersextremen niet leiden tot overlast voor inwoners en ondernemers. Denk aan het beschermen van inwoners tegen hittestress in warme perioden of wateroverlast bij extreme neerslag. We zetten daarom in op een gezonde en leefbare inrichting van de openbare en private ruimte die zorgt voor verkoeling en water langer vasthoudt. We leggen daarbij prioriteit bij buurten die minder goed klimaatbestendig zijn ingericht.
Doelen
- De klimaatbestendigheid van de binnenstad en de meest kwetsbare buurten is verbeterd door vergroening, extra bomen en een betere waterhuishouding (2030).
- Woningen, gebouwen, bedrijventerreinen en de openbare ruimte dragen meer bij aan klimaatadaptatie door de toepassing van groenblauwe maatregelen en extra waterberging (2030).
- Hittestress, droogte en wateroverlast zijn verminderd door een klimaatbestendige inrichting van de leefomgeving en een robuuster watersysteem (2030).
- Bewoners, bedrijven, woningcorporaties, scholen en maatschappelijke organisaties nemen gezamenlijke verantwoordelijkheid voor een groen en klimaatbestendig Helmond (2030).
- Bij nieuwbouw, renovatie en herinrichting wordt klimaatbestendig ontwerpen structureel toegepast, zodat de stad stap voor stap toekomstbestendig wordt ingericht (2030).
- De biodiversiteit en de kwaliteit van de groene leefomgeving zijn versterkt door uitbreiding van groen, bomen, gevelgroen en natuurinclusieve inrichting (2030).
- Helmond is beter bestand tegen de gevolgen van klimaatverandering, zoals hitte, droogte en wateroverlast (2050).
Intermezzo: Tempo afstemmen op landelijke aanpak
De energietransitie is een grote opgave, waarin gemeenten op basis van Europese regelgeving, het landelijke Klimaatakkoord en de Klimaatwet doelstellingen moeten realiseren. Vanuit het Rijk worden hiervoor de middelen beschikbaar gesteld. Dit gaat om financiële middelen, maar ook om de ontwikkeling en aanpassing van wet- en regelgeving. Deze zijn randvoorwaardelijk om als gemeente te kunnen handelen. Daarmee is het logisch om het lokale tempo voor de energietransitie af te stemmen op de landelijke aanpak. Overigens betekent dit niet dat we daarmee de aanpak van de energietransitie kunnen temporiseren. De opgave blijft onverminderd groot en we staan nog aan het begin van de transitie naar een aardgasvrije gebouwde omgeving.
Wat gaan we daarvoor doen
Beoogde resultaten in 2027
- De bereidheid van inwoners om hun leefomgeving te vergroenen is vergroot en dat heeft geleid tot circa 600 m² extra vergroend oppervlak op privaat terrein. Hier wordt aan gewerkt via o.a. de Groene Wijk Week en het NK Tegelwippen.
- Er zijn meer klimaatadaptieve maatregelen door particulieren gerealiseerd. Hiervoor stimuleren we inwoners om (via Aa en Maas) subsidies aan te vragen voor groene daken en het afkoppelen van hemelwater.
- Met woningcorporaties zijn prestatieafspraken gemaakt om klimaatadaptatie structureel te verankeren in zowel de bestaande sociale woningvoorraad als nieuwbouwprojecten. Dit gebeurt door het opnemen van maatregelen zoals groene tuinen, groene daken en gevelgroen bij sociale huurwoningen én door toepassing van de in de Woondeal afgesproken maatlat klimaatadaptatie bij nieuwbouw.
- Met bedrijven is minimaal één collectieve bijeenkomst georganiseerd, waarmee de eerste basis is gelegd voor toekomstige klimaatadaptieve werkprotocollen en een inventarisatie van fysieke maatregelen op bedrijfsperceel.
- Bij minimaal twee gebiedsontwikkelingen en bouwprojecten is in de ontwerpfase het plan van eisen voor klimaat-adaptieve inrichting toegepast. Hierbij werken we de landelijke maatlat uit.
- Kansrijke locaties waar verharding kan worden omgevormd tot groen zijn in beeld gebracht.
- Voor minimaal vier gemeentelijke panden zijn klimaatadaptieve maatregelen gerealiseerd, zoals groene daken, groene gevels, waterberging of maatregelen tegen hittestress.
- Op twee locaties (Mierlo-Hout, Rijpelberg) zijn groenblauwe ontwerpen gemaakt en subsidies aangevraagd voor de klimaatbestendige inrichting van nieuwe scholen en schoolpleinen.
Accenten in 2027 binnen de reguliere taakuitvoering
In 2027 leggen we binnen de reguliere werkzaamheden de volgende accenten:
- We werken aan beleid voor klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte, met een mogelijke doorwerking richting het Omgevingsplan.
- We willen een slag maken voor financiering van klimaatbestendige inrichting van de fysieke ruimte. Meer op de lange termijn denken door aanpassing van GREX-methodieken kan financieel voordeliger blijken. Dit is een landelijke ontwikkeling waar we mogelijk op willen aanhaken.
Accenten binnen regionale samenwerkingen en bij verbonden partijen
Peelsamenwerking
We ontwikkelen een gezamenlijke Regionale Adaptatie Strategie voor klimaatadaptieve maatregelen.
Energietransitie
Wat willen we bereiken
Voor de energietransitie richten we ons op het reduceren van het energieverbruik, het gebruik van duurzame energiebronnen en het compenseren van (resterende) CO2-uitstoot. We koersen bovendien op het beperken van de gevolgen van netcongestie en het bijdragen aan het oplossen van netcongestie. Ook de warmtetransitie is onderdeel van de energietransitie. We zetten vol in op de isolatie-aanpak door zoveel mogelijk mensen, woningcorporaties en ontwikkelaars te helpen. Dat doen we met name via subsidieregelingen en door regelmatige communicatie en activatie van doelgroepen. We hebben bijzondere aandacht voor mensen in energiearmoede via de hoogte van subsidies en ontzorging.
Doelen
- Inwoners houden meer grip op hun energierekening door energiebesparing en verduurzaming van hun woning.
- Inwoners hebben een duurzaam en betaalbaar warme-alternatief in de plaats van warmte uit aardgas.
- Het energienetwerk is robuust en toekomstbestendig en wordt gevoed met duurzaam opgewekte energie.
Wat gaan we daarvoor doen
Beoogde resultaten in 2027
- 400 woningen hebben een isolatiesubsidie ontvangen.
- In 350 (sociale) huurwoningen zijn kleinschalige isolatiemaatregelen getroffen door de Kierenjagers.
- In 20 woningen van inwoners in energiearmoede zijn structurele isolatiemaatregelen getroffen waardoor hun energierekening is gedaald en hun wooncomfort is vergroot.
- Het klimaatbeleid is geactualiseerd en in lijn met de landelijke doelstellingen.
- Het Warmteprogramma 2027-2036 (inclusief de Plan-milieueffectrapport (planMER)) is vastgesteld. Hierin geven we duidelijkheid over onze rol en het tempo dat we hanteren voor het voorzien in duurzame warmtebronnen.
- De aanpak voor netcongestie is verder uitgewerkt en wordt uitgevoerd. Deze aanpak is onderdeel van de Brainportaanpak en Brabantse Aanpak netcongestie (BAN).
- Er is een besluit genomen over de Helmondse bijdrage aan een distributienet voor waterstof voor industrie.
- Afspraken over energie en verduurzaming zijn onderdeel van de prestatieafspraken met de woningbouwcorporaties.
- Er is een soortenmanagementplan beschikbaar. Dit is voor het in 2028 aanvragen van een gebiedsvergunning voor kwetsbare gebouwgebonden soorten. De gebiedsvergunning gaat ervoor zorgen dat individuele huiseigenaren, corporaties of ontwikkelaars voor het isoleren van panden niet zelf ecologisch onderzoek hoeven te doen en een vergunning moeten aanvragen. Door de overkoepelende omgevingsvergunning voor flora- en fauna-activiteiten regelen we dit één keer centraal voor de hele gemeente. Voor eventuele verstoring van soorten nemen we compensatiemaatregelen.
- We zetten in op het verkrijgen van Europese middelen via de netwerken die we hebben opgebouwd vanuit de klimaatmissie.
Accenten in 2027 binnen de reguliere taakuitvoering
In 2027 leggen we binnen de reguliere werkzaamheden de volgende accenten:
- Het Energiehuis Slim Wonen voert het energieloket uit voor de doelgroep ‘eigenaren van grondgebonden woningen’. Voor de uitbreiding van de gemeentelijke taak naar de doelgroepen Verenigingen van Eigenaren en huurders onderzoeken we hoe we dit willen vormgeven en waar we de taak kunnen beleggen.
- Uitvoeren van een verkenning wat nodig is om de energieloketfunctie toekomstbestendig te maken.
Accenten in 2027 binnen samenwerkingen en bij verbonden partijen
Metropoolregio Eindhoven
In 2027 stellen de gemeenteraden de Regionale Energie Strategie (RES) 2.0 vast. Dit is een actualisatie van de 1.0-versie uit 2021. Deze was vooral gericht op het realiseren van grootschalige opwek van zon- en windenergie met een doelstelling van 2,0 TWh. De realisatie hiervan blijft achter. In de RES 2.0 wordt deze doelstelling herijkt. Daarnaast kijken we breder naar het energiesysteem. Ook werken we In MRE-verband samen met de provincie, de netbeheerders en het Rijk aan de Brainportaanpak voor netcongestie. We leveren hierin een actieve bijdrage door inzet van menskracht en een financiële bijdrage.
Wat mag het kosten
Beleidsintensivering
(bedragen x € 1.000/ - is negatief) | |||||
Hoofd | Autonome ontwikkelingen | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|---|
product | |||||
780 | Aanpak netcongestie | 400 | 400 | 400 | 400 |
970 | Dekking CDOKE middelen/compensatie Rijk | -400 | -400 | -400 | -400 |
780 | 2 fte kabels en leidingen netcongestie | 195 | 195 | 195 | 195 |
840 | Dekking legesopbrengsten | -195 | -195 | -195 | -195 |
Totaal Beleidsintensivering Leefomgeving, Klimaat & Energie | 0 | 0 | 0 | 0 | |
Aanpak netcongestie
Voor een structurele en integrale aanpak van netcongestie is extra inzet nodig. De kosten worden gedekt uit de middelen die we ontvangen klimaat & energie (CDOKE-middelen).
2 fte kabels en leidingen netcongestie
Enexis is gestart met de voorbereidingen voor de grootschalige uitrol van netverzwaring in de regio. Hiervoor worden extra leidingtrace’s aangelegd, moeten straten open en worden honderden elektriciteitskastjes bijgeplaatst. Er is extra capaciteit nodig om in dit tempo de coördinatie op de tracébepaling van kabels en leidingen, de afhandeling van vergunningaanvragen en het toezicht op de graafwerkzaamheden te kunnen bijhouden. Doen we dit niet, dan wordt onze eigen organisatie de beperkende factor in het gewenste tempo voor de aanpak van netverzwaring. Er wordt hiervoor structureel 1 fte coördinator en 1 fte toezichthouder voor de vergunningverlening, toezicht en handhaving taken (VTH) op kabels en leidingen aan de formatie toegevoegd. De kosten worden gedekt uit de extra legesopbrengsten voor kabels en leidingen.
Autonome ontwikkelingen
(bedragen x € 1.000/ - is negatief) | |||||
Hoofd | Autonome ontwikkelingen | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|---|
product | |||||
780 | CDOKE efficiënt inzetten restant SPUK | -1.500 | 0 | 0 | 0 |
780 | Implementatie bouwstenen circulaire economie in VTH | 25 | 25 | 25 | 25 |
780 | Uitvoeringsagenda klimaatbestendig Helmond 2026-2030 | 200 | 200 | 200 | 200 |
Totaal Autonome ontwikkelingen Leefomgeving, Klimaat & Energie | -1.275 | 225 | 225 | 225 | |
CDOKE efficiënt inzetten restant SPUK
De Regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE-middelen) worden met ingang van 2026 beschikbaar gesteld via de gemeentefondsuitkering. Daarnaast is bij de jaarrekening 2025, als gevolg van een efficiëntieslag en een bredere beoordeling van subsidiabele kosten, ruimte ontstaan om de resterende Specifieke Uitkering (SPUK-middelen) op de balans in de komende twee jaar in te zetten. Dit leidt tot een voordeel van € 1,5 miljoen in 2027.
Implementatie bouwstenen circulaire economie in VTH
Conform de landelijke overeenkomst ‘Krachtenbundeling Rijk-Regio’ moeten gemeenten uiterlijk in 2030 circulariteit hebben ingebed in hun taken op het gebied van Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH). Om te voldoen aan deze wettelijke verplichting en de transitie naar een volledig circulaire economie in 2050 te versnellen, start Helmond vanaf 2027 structureel met de noodzakelijke kennisontwikkeling en implementatie via de Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant (ODZOB).
Uitvoeringsagenda klimaatbestendig Helmond 2026-2030
Voor de uitvoering van de door het college vastgestelde uitvoeringsagenda klimaatbestendig Helmond 2026-2030 en het door de raad vastgestelde beleid is jaarlijks € 200.000 nodig.
Specificatie per hoofdproduct
In onderstaande tabel is voor dit thema een specificatie van de hoofdproducten opgenomen. (inclusief mutaties op de reserves)
(bedragen x € 1.000/ - is negatief) | ||||
Specificatie per hoofdproduct | 2027 | 2027 | 2027 | |
Lasten | Baten | Saldo | ||
|---|---|---|---|---|
370 | Energie opwekken | 19 | 5 | -14 |
780 | Milieubeheer | 7.010 | 2.594 | -4.416 |
Totaal | Klimaat & Energie / Gezonde leefomgeving | 7.029 | 2.599 | -4.430 |
BBV-indicatoren
Het BBV verplicht gemeenten en provincies om een uniforme basisset van beleidsindicatoren op te nemen in hun begroting en jaarstukken. Het doel hiervan is de transparantie te vergroten en de prestaties tussen overheden onderling makkelijker te kunnen vergelijken. De indicatoren zijn gekoppeld aan de wettelijk vastgestelde beleidsvelden . De gegevens komen van ‘Waar Staat Je Gemeente’. Wanneer de tabel geen informatie vermeld bij een jaartal, betekent dat er nog geen data beschikbaar is.
Nr. | Strategische indicatoren | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | Meting: jaar, peildatum en bron |
|---|---|---|---|---|---|---|
2.4.1 | Omvang huishoudelijk restafval (kg per inwoner | 110 | 103 | Waarstaatjegemeente.nl | ||
2.4.2 | Hernieuwbare elektriciteit (%) | 13,1% | 14,3% | Waarstaatjegemeente.nl |
